Dział sztuki utworzono w 1979 r. Gromadzi obiekty różnego typu, do których zaliczyć można głownie obrazy jak również wyroby rzemiosła artystycznego, przedmioty użytkowe oraz meble. Na przestrzeni lat do Dział Sztuki pozyskano m.in. pokaźną kolekcję malarstwa w tym XVIII-XX wiecznych portretów szlachty z obszaru Mazowsza. Jednym z filarów kolekcji malarstwa, są dzieła Adama Kazimierza Feliksa Ciemniewskiego (1866-1915), który przez część swojego życia zamieszkiwał w Luszewie w powiecie ciechanowskim, a także w Woźnikach koło Płońska. Jego dzieła przedstawiają życie i pejzaż wsi polskiej XIX/XX wieku. Obrazy te przedstawiają wiejskie pejzaże, zachwycając impresjonistycznym ujęciem światła. Po dwutysięcznym roku do działu stopniowo zakupywano obrazy Bronisławy Rychter Janowskiej malarki polskich dworów początku XX w. W sumie kolekcja jej prac w naszych zbiorach liczy 20 obrazów.
Na uwagę również zasługuje zbiór malarstwa i biżuterii Olgierda Vetesco (1913-1983), pozyskany również w tym samym czasie. Artysta ten związany był z ziemią ciechanowską, szczególnie z pobliskim Karniewem, w którym majątek miał jego ojciec. Dzięki temu w posiadaniu muzeum znalazły się pierścionki, wisiorki, łańcuszki, bransoletki, brosze, a także obrazy, w których dominują głównie pejzaże. Perłę w zbiorach stanowi tableau z 31 małymi grafikami autorstwa Jana Piotra Norblina – Francuza tworzącego w Polsce, zakupione w 2015 roku. Zbiór tych niewielkiej wielkości grafik ukazujących kunszt malarza stanowił początek pracy nad wystawą czasową pt. Jan Piotr Norblin – artysta dwóch narodów.
W kolekcji działu jest także zbiór judaików prezentowanych dawniej na wystawie Utracony świat. Ślady rodzin żydowskich do 1942 r.
Natomiast najnowszymi nabytkami, które trafiły do działu sztuki są obrazy Józefa Unierzyskiego polskiego malarza, ucznia Jana Matejki. Unierzyski wierny był malarstwu akademickiemu. Malował obrazy o treści religijnej mitologicznej oraz portrety. Nie obca mu była również tematyka historyczna, tematy alegoryczno-symboliczne czy portrety ludowe.
Liczące 2544 pozycji zbiory są dość silnie zróżnicowane. Należą do nich zbiory znajdujące się w inwentarzu głównym (1577 obiektów) , zbiór medali (700), zbiór banknotów (267).
Najważniejsze zabytki:
- Obraz „Kośnik i dziewczyna lub Para wieśniaków – olej na płótnie. Obraz autorstwa Adama K. Ciemniewskiego o dwóch tytułach, przedstawiający scenę z życia wsi z przełomu XIX-XX wieku. Tematyka i kolorystyka sugeruje, że jest to ciepły letni dzień. Wąską ścieżką przez łąkę idzie kośnik i uśmiechnięta młoda dziewczyna. Kobieta ubrana jest w białą bluzkę z ludowym haftem na ramionach i haftem na mankietach. Pod szyją ma zawieszony sznur czerwonych korali, na głowie przewiązana do tyłu chustka. Do pasa przewiązana czerwono-brązowa zapaska, spod której wystaje biała w drobne kwiatki spódnica. Dziewczyna ma bose stopy. Obok dziewczyny idzie chłopak z kosą opartą na lewym ramieniu. Twarz młodzieńca mało widoczna pochylona ku dziewczynie. Ubrany jest w biała koszulę, ciemne spodnie wpuszczone w wysokie buty. W tle za parą maluje się otwarta brama gałęzie drzew i biała chata, kryta strzechą. Nr inw. MOC(S) 1264.
- Portret Łukasza Opalińskiego – olej malowany na desce dębowej . Jeden z najcenniejszych i najstarszych portretów szlacheckich znajdujący się w zbiorach Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie od 1992 r. Obraz datowany jest na XVII wiek. Popiersie ukazuje typowego szlachcica – Sarmatę z podgoloną czupryna, włosy zaczesane do tyłu, ubrany w czerwony żupan z białym podbiciem, obszyty futrem, twarz owalna, podkręcony wąs. Na odwrocie obrazu napis „Lucas de Bnin Opaliński/Regni Polon..qum/ Mm=AD=MDCLXII”. Nr inw. MOC/S/1202, autor nieokreślony
- Scena biblijna – „Golgota” – olej na płótnie autorstwa Józefa Unierzyskiego. Obraz jest szkicem malarskim do większej realizacji. Na pierwszym planie znajdują się cztery postacie, jeden z mężczyzn podtrzymuje głowę omdlałej kobiety, obok niego stoi kolejny. Dwie postacie pochylają się nad omdlałą. U stóp leży bezwładne ciało ludzkie. Po lewej stronie niewyraźny rozkrzyczany tłum. W prawym dolnym rogu widoczni trzej mężczyźni, dwaj pogrążeni w rozmowie, trzeci z uniesionymi ku górze rękami z rozrzuconą peleryną. Znaczna część obrazu utrzymana jest w ciemnej tonacji, wyjątkiem są widoczne w prawej górnej części trzy krzyże nad którymi widnieje jasna poświata. Na obrazie widoczne są spękania warstwy malarskiej. W lewym górnym rogu znajduje się sygnatura „Józef Unierzyski”. Nr inw. MSM(S) 1572.
