Dział etnograficzny powstał w strukturach muzeum w 1979 roku, kiedy w wyniku reorganizacji, placówka zyskała miano Muzeum Okręgowego. Kierownikiem działu została wówczas Irena Kotowicz-Borowy, która pełniła tę funkcję do 2017 r. W ciągu tego czasu podjęto działania ukierunkowane na poszukiwania i badania kultury drobnej szlachty mazowieckiej. W tym celu prowadzone były liczne badania sondażowe, ekspedycje terenowe, a także obozy naukowe, m.in. na Pobożu. Do 2025 roku zorganizowano 42 wystawy, 7 konferencji naukowych oraz wydano liczne publikacje. Od momentu powstania działu powiększyły się także zbiory działu etnograficznego, które wynoszą aktualnie blisko 2,7 obiektów. Obecnie dział organizuje także cykliczne imprezy muzealne: Mazowieckie Zapusty (od 1981 r.), Kwiaty Ogrodów (od 2003 r.) i Mazowieckie Majowe Muzykowanie (od 2004 r.).
Do zadań Działu Etnograficznego należy w szczególności:
- gromadzenie muzealiów i dokumentacji naukowej z zakresu kultury drobno-szlacheckiej wsi, osad i miasteczek mazowieckich;
- gromadzenie obiektów muzealnych dotyczących kultury materialnej zaścianka szlacheckiego z terenu Mazowsza;
- dokumentowanie zjawisk kulturowych;
- przygotowywanie i prowadzenie obozów naukowych z zakresu objętego działalnością Działu;
- ewidencjonowanie zgromadzonych w Dziale muzealiów;
- przechowywanie, zabezpieczanie i konserwacja zbiorów etnograficznych;
- opracowywanie dokumentacji naukowej zbiorów zgromadzonych w Dziale;
- opracowywanie i organizowanie ekspozycji stałych i wystaw czasowych z dziedziny etnografii;
- udostępnianie zbiorów i informacji o nich;
- prowadzenie badań naukowych wynikających z zadań Działu.
E-mail: etnografia@muzeumciechanow.pl
