Willa „Krzewnia” – obecna ekspozycja
W 1994 r. Samorząd Gminy Sońsk przekazał całość kompleksu tj. willę „Krzewnia”, zabudowania gospodarskie, oraz dwór A. Bąkowskiej i prawie 5 ha parku dla Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie. Obecnie w „Krzewni” zobaczyć można oryginalny wystrój wnętrz oraz spuściznę po „Pośle Prawdy”. Ekspozycja jest tak urządzona, aby sprawiała wrażenie jakby Świętochowski dalej tam mieszkał i tworzył, a tylko na chwilę wyszedł.
W holu willi „Krzewnia” na tablicy po prawej możemy zobaczy młodego Aleksandra Świętochowskiego oraz kilkoro jego dzieci z pierwszego małżeństwa. Na lewej zaś tablicy widzimy już Świętochowskiego w podeszłym wieku, z charakterystyczną długą brodą. Towarzysząca mu młoda kobieta to druga żona Maria. Widoczna zaś na jednej z fotografii dziewczynka to Krysia, wychowanica Świętochowskich. Dom Świętochowskiego dzieli się na pięć pomieszczeń. Po prawej od wejścia znajdują się pokój pani domu i kuchnia; po lewej zaś gabinet pana domu, biblioteka i jadalnia. Wyjątkowość ekspozycji polega na tym, że w 80 procentach składa się ona z oryginalnych pamiątek po Świętochowskich.
Zwiedzanie zaczynamy od gabinetu Aleksandra Świętochowskiego który, pełni też funkcję sypialni. W tym pokoju na biurku leżą drobne pamiątki i przedmioty codziennego użytku. Na blacie widać fotografię Marii, okulary pisarza, suszkę do wycierania atramentu, zapalniczkę, przycisk do papieru w kształcie miniaturki kowadła. W wysuniętej dużej szufladzie dostrzeżemy między innymi fajki, brzytwę do golenia i przyrządy toaletowe. Objawem nowoczesności są stojące w rogu gabinetu w narożnej szafce radio i telefon. Uwagę przyciąga też srebrny wieniec oraz rzeźba kosiarza położna na szklanej witrynce. To prezent od kolegów literatów, wręczony Świętochowskiemu z okazji 25-lecia pracy twórczej, który otrzymał z nagrodą finansową i zegarkiem z dedykacją marki Patek.
W centralnej części willi znajduje się biblioteka. W szafkach bibliotecznych zachował się księgozbiór Świętochowskiego. Oryginalne są również ustawione na stoliku szachy z kości słoniowej. Nad nimi wisi duży portret pisarza, obok którego prezentowany jest jego dyplom doktora filozofii Uniwersytetu w Lipsku. Na przeciwko jest japoński stół do kaligrafii, stojący przy ścianie. Położone są na nim oryginalny egzemplarz „Prawdy” oraz kopie listów i notatek Aleksandra Świętochowskiego.
Kolejny pokój po tej samej stronie co biblioteka to jadania w której po środku stoi duży stół. Na nim ułożone są serwetki. Wyhaftowano na nich inicjały osób, które zasiadały tutaj do posiłków. „Al.” oznacza Aleksandra, „M” – Marię. „K” – Krysię, a drugie „M” – mamę, czyli teściową Świętochowskiego. Ciekawostką jest również stojący w rogu metalowy piec, który został wyprodukowany w Hucie Stąporków na licencji amerykańskiej. Wyjątkowość jego określa nie tylko nietypowy kształt, ale również praktycznym rozwiązaniem w postaci umieszczonego u góry kociołka na wodę.
Ważną częścią willi była kuchnia, w której znajdował się piec kaflowy, duży stół i lodówka. Na stole widać interesujące urządzenie w kolorze białym. To stuletnia krajalnica produkcji niemieckiej. Lodówka natomiast ma kształt dużej, dwudrzwiowej szafki w kolorze popielatym. Ustawiono na niej naczynia ceramiczne. Nigdzie jednak nie zobaczymy przewodu elektrycznego. Lodówka nie była bowiem zasilana prądem. Obite blachą wnętrze chłodzono za pomocą lodu, który umieszczano w pojemniku pomiędzy szafkami. Sam zaś lód przechowywano od zimy w specjalnym pomieszczeniu zwanym lodownią.
W Krzewni piąty pokój należał do pani domu. Mieszkała w nim Maria Świętochowska. Pokój jest jasny i dość przestronny, wyposażony między innymi w toaletkę z ceramicznym zestawem do mycia, biurko i żelazne łóżko. Na szafce naprzeciwko widać gramofon. Po śmierci męża, Maria pozostała jeszcze przez pewien czas w Gołotczyźnie. Później wyszła jednak powtórnie za mąż i przeniosła się do Płocka. Okazała się równie długowieczna jak Aleksander. Zmarła w 2004 roku w wieku 102 lat.
