Stanisław

Stanisław – ur. 1501 r., zm. 1524 r. Był starszym synem Konrada II Rudego i Anny Radziwiłłówny.

Miał trzy lata, gdy zmarł jego ojciec. Od tego momentu rządy regencyjne w imieniu jego oraz brata sprawowała księżna Anna. W tym czasie uczestniczył w życiu politycznym Mazowsza, przyglądając się funkcjonowaniu ówczesnej polityki. Przebywał głównie z Warszawie i Liwie, który należał do oprawy matki. Stanisław objął współrządy dopiero dwa lata po uzyskaniu lat sprawnych z powodu opieszałości księżnej Anny, która została zmuszona do ich przekazania przez króla Zygmunta I, co też zapobiegło rozszerzeniu się konfliktu. Ostateczna decyzja zapadła w 1518 r., jednak Stanisław razem Januszem współdziałali z matką aż do jej śmierci w 1522 r. Na łożu śmierci Anna przekazała Stanisławowi swoje dobra i mianowała wykonawcą testamentu.

W 1517 r. uczestniczył u boku króla w nieudanej wyprawie na Moskwę, rok później zaś wziął udział w zaślubinach władcy z Boną Sforzą. Jedną z pierwszych decyzji książąt było wprowadzenie zakazu polowań i niszczenia drzew w Puszczy Zagajnicy. Następnie wprowadzili ponownie zakaz używania soli i towarów pochodzących z Prus. W 1522 r. Stanisław pomagał królowi w jego wyprawie przeciwko Tatarom. Wówczas zapadła decyzja o wysłaniu wojsk najemnych z powodu panującej epidemii. W 1524 r. udzielił też królowi polskiemu pożyczki, licząc na odzyskanie Płocka. Wkrótce też wspomógł władcę zbrojnie w obronie Podola. W polityce wewnętrznej książęta lokowali miasto Cisek w ziemi warszawskiej oraz ustanowili targ w Zambrowie. W 1524 r. lokowali też miasto w Grabowie.

Stanisław był władcą gospodarnym i dojrzałym. Wypełniał też właściwie swoje obowiązki jako lennik króla polskiego. Zmarł nagle  8 sierpnia 1524 r. w Starej Warszawie. Spoczął w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

 

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt mazowieckich, Kraków 2019, s. 330-334.

Grafika:

K. Stronczyński, Pomniki książęce Piastów lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach, zebrane i objaśnione, Piotrków 1888.