Siemowit III

Siemowit III – ur. ok. 1320 r., zm. 1381 r. Był synem Trojdena I i Marii Juriewny, księżniczki ruskiej. W 1341 r. odziedziczył kasztelanię czerską, warszawską, kamieniecką (później ziemia nurska) oraz Liw. Drugi podział nastąpił w 1345 r., kiedy skończyła się opieka nad młodym Kazimierzem I. Wówczas bracia odziedziczyli ziemię rawską, ciechanowską oraz południowo-zachodnią część ziemi wiskiej. W 1349 r. Siemowit III objął kasztelanie czerską, liwską i rawską.

W 1352 r. książęta złożyli hołd lenny królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Trzy lata później doszło do kolejnego hołdu po śmierci Kazimierza I. Król w 1355 r. nadał Siemowitowi księstwo po zmarłym bracie, a książę złożył hołd lenny z posiadanych terytoriów. Od tego czasu Siemowit wspierał króla w jego działaniach i polityce zagranicznej. W 1359 r. król zobowiązał się na wypadek swojej bezpotomnej śmierci, nadać Siemowitowi pełną niezależność. W 1369 r. doszło do ślubu wnuka Kazimierza – Kaźka z siostrą Siemowita III Małgorzatą, co miało zacieśnić więzy z Pomorzem Zachodnim i Mazowszem. Po śmierci króla Siemowit zgodnie z obietnicą stał się suwerennym władcą i przyłączył do swojego księstwa Mazowsze płockie z Wyszogrodem i Płońskiem, a także ziemię zakroczymską i wiską. W dalszym ciągu współpracował z królem polskim, utrzymując dobre stosunki. Odgrywał też dużą rolę w relacjach z Węgrami.

Był obecny w 1379 r. Zwoleniu, gdy potwierdzano układ małżeński Wilhelma Habsburga z Jadwigą, córką Ludwika Andegaweńskiego. Podobnie w przypadku Śląska, co pozwoliło mu na poznanie tamtejszych rozwiązań prawnych, gospodarczych i kulturalnych. Ogromne znaczenie dla wzajemnych relacji miało zawarcie małżeństwa córki Siemowita z Henrykiem VII. Ogromne zasługi miał Siemowit III dla stosunków z Litwą. W 1371 r. doprowadził do zawarcia porozumienia, które zlikwidowało zagrożenie ze strony Litwinów. Jego syn Janusz I zawarł także małżeństwo z córką Kiejstuta Anną Danutą, co zacieśniło relację.

Ocenia się, że Siemowit był najwybitniejszym księciem mazowieckim, gdyż za jego czasów Mazowsze zrobiło ogromny postęp cywilizacyjny w polityce gospodarczej i ustrojowej. Szczególne znaczenie dla rozwoju regionu miała rozbudowa portu w Gdańsku, dzięki któremu Mazowsze stało się podstawowym eksporterem drewna, smoły, wosku, futer przeznaczonych dla miast Hanzy. Wzrosła również migracja między sąsiednimi obszarem zakonu krzyżackiego, co m.in. miało pozytywny wpływ na wymianę handlową. Siemowit bił własne półgrosze, na wzór monety Kazimierza Wielkiego. Dbał także o rozszerzanie prawa niemieckiego na kolejne miasta i wsie.

Książę przeprowadził reformę sądownictwa, która tworzyła kancelarii ziemskich i wprowadzeniu regularnych sądów ziemskich. Wprowadził też instytucję starosty generalnego mazowieckiego. Za jego czasów skodyfikowano również mazowieckie prawo sądowe. Na Mazowszu wprowadzono nowy podział administracyjny, na mocy którego dotychczas istniejące kasztelanie zastąpiono okręgami sądowymi i administracyjnymi nowego typu.

Siemowit zawarł dwa małżeństwa. Ze związku z Eufemią Przemyślidówną przyszło na świat pięcioro dzieci, trzy córki i dwóch synów. Z Anną, córką ks. Bolka II miał trzech synów, z których dwóch zmarło wieku dziecięcym, trzeci zaś został mianowany biskupem płockim. Zmarł 16 czerwca 1381 r. i został pochowany w katedrze w Płocku.

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt mazowieckich, Kraków 2019, s. 118-125.

Grafika:

Domena publiczna – https://commons.wikimedia.org/