Konrad III Rudy

Konrad III Rudy – ur. 1447/1448 r., zm. 1503 r. Był synem Bolesława IV i Barbary, córki Aleksandra, księcia kijowskiego.

Wiek sprawny uzyskał w 1462 r., w związku z czym w imieniu braci otrzymał Księstwo Płockie. Do 1471 r. rządził wspólnie z matką, która była regentką i opiekunką najmłodszego rodzeństwa. W wyniku podziału władztwa Bolesława IV Konrad III otrzymał ziemię czerską, liwską, w ziemi warszawskiej Błonie i Piaseczno oraz Leśną Wolę i Chylice w powiecie warszawskim. W 1471 r. wydał statut potwierdzający przywileje szlachty w ziemi czerskiej. Uregulował też kwestie sądownicze w swoim władztwie. Trzy lata później zawarł kompromis z matką ws. jej oprawy, przekazała synowi dobra w ziemi wyszogrodzkiej w zamian za dożywocie w Błoniach z wsiami w powiecie błońskim oraz Piaseczno.

Po śmierci Janusza II Konrad dążył do usankcjonowania swojej władzy w Płocku. Przeciwny był temu król, który podjął działania zmierzające do ograniczenia władzy księcia. Za jego przyczyną sejmik radziejowski zwołał pospolite ruszenie, jako argument siły. Król zwrócił się dodatkowo do wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, by osłabić pozycję Konrada. Wkrótce udało mu się dotrzeć do Płocka oraz objąć ziemię płocką, płońską, zawkrzeńską i wiską. Skutkowało to rezygnacją księcia z Płocka i chęcią pojednania z Janem Olbrachtem. Doszło do tego w 1496 r., kiedy odbył się zjazd w Piotrkowie, Konrad obiecał tam złożyć hołd lenny, wspierać króla, a także przyjął księstwo czerskie na prawie lennym. Doszło do tego rok później w Lublinie. Konflikt jednak zasadniczo nie został zażegnany. W 1496 r. został mężem Anny Radziwiłłówny. Małżeństwo to miało wymiar polityczno-finansowy, co pozwoliło na dalsze zachowanie odrębności Mazowsza od Korony.

W tym samym roku miał miejsce sejm mazowiecki, na którym Konrad wydał statut normujący stosunki gospodarcze i kwestie prawno-karne. Konrad III od początku swoich rządów nie był zbyt popularny w Warszawie i ziemi warszawskiej z powodu swoich zatargów z mieszczanami. Było to przyczyną konfliktu i nie wpuszczenia go do miasta w czasie pogrzebu brata Bolesława V.

W późniejszym czasie przyczynił się do rozwoju parlamentaryzmu mazowieckiego, organizował mazowieckie sejmiki ziemskie, a także wysyłał posłów na sejm walny. Pozwalało to na zdobycie dużego doświadczenia politycznego przez lokalne elity. Po objęciu władzy wzorem poprzedników, utworzył własną kancelarię oraz mianował urzędników w niej działających.

Konrad był trzykrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Magdalena, córka krakowskiego mieszczanina, druga nie jest znana z imienia. Trzecią była wspomniana Anna Radziwiłłówna. Z tego małżeństwa doczekał się legalnego potomstwa, córek Zofii i Anny oraz synów Stanisława i Janusza III.

W 1503 r. Konrad III poważnie się rozchorował. Zmarł 28 października 1503 r. w Osiecku k. Garwolina. Został pochowany w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

 

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt mazowieckich, Kraków 2019, s. 276-285.
B. Sobol, Konrad III Rudy, [w:] PSB, T. XIII, s. 595-597.

Grafika:

K. Stronczyński, Pomniki książęce Piastów lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach, zebrane i objaśnione, Piotrków 1888.