Konrad II

Konrad II – ur. ok. 1250 r., zm. 1294 r. Był starszym synem Siemowita I i Perejesławy. Jego młodość przypadła czas tragicznego najazdu Litwinów i Prusów na gród w Jazdowie, w trakcie którego zginął jego ojciec. Konrad został wówczas wzięty do niewoli, w której przebywał przez dwa lata. Odzyskał wolność w 1264 r. i powrócił na Mazowsze przez starania matki, która sprawowała w jego imieniu rządy opiekuńcze.

Po osiągnięciu pełnoletności Konrad II początkowo współrządził z młodszym bratem, Bolesławem II. W latach 70-tych XIII w. bracia dokonali trwałego podziału ojcowizny. Konradowi przypadła wschodnia i południowa część Mazowsza ze stolicą w Czersku. Jego dzielnica obejmowała m.in. Czersk, Jazdów, Rokitno, Zakroczym, Pułtusk oraz ziemię wiską z Wizną na północy. Od tego momentu Konrad II tytułował się księciem Czerska – dux Masovie et Czernensis, a w historiografii bywa określany mianem protoplasty linii czersko-warszawskiej.

Książę prowadził aktywną politykę wewnętrzną i zagraniczną. W początkach panowania szukał zbliżenia z Piastami śląskimi, poślubiając ok. 1271 r. Jadwigę, córkę Bolesława Rogatki. Brał wówczas udział w polityce śląskiej, uczestnicząc z inspiracji Bolesława Wstydliwego w wyprawach zbrojnych na te tereny w latach 1271 i 1273. Miały one na celu zwalczanie przez Stefana króla Węgier obozu Przemysła Ottokara II, który jednocześnie sprawował opiekę nad niepełnoletnim Henrykiem IV – księciem wrocławskim. Konflikt był wiązany ze spadkiem po Babenbergach. Podczas jednej z takich wypraw rycerstwo mazowieckie dopuściło się łupienia dóbr kościelnych, co sprowadziło na księcia i jego dostojników klątwę biskupa wrocławskiego.

Konrad utrzymywał też skomplikowane relacje z Litwą. Po początkowym okresie spokoju, w latach 1282-1283 doszło do niszczycielskich najazdów litewskich na dzielnicę czerską, na co Konrad odpowiadał wyprawami odwetowymi. Jednocześnie książę utrzymywał poprawne relacje z Zakonem Krzyżackim, dążąc do wspólnej polityki obronnej przeciwko poganom. Różniło to go od brata Bolesława II, który w pewnych okresach prowadził politykę zbliżenia z Litwą kosztem relacji z Zakonem. Jako syn Perejasławy, Konrad utrzymywał też bardzo bliskie kontakty z książętami ruskimi, zwłaszcza z linii włodzimierskiej.

Przez niemal całe panowanie Konrad II starał się zdobyć tron krakowski, co stawiało go w trwałym konflikcie z Leszkiem Czarnym. W konflikcie wspierał go książę Mścisław, podczas gdy jego brat Bolesław II korzystał z pomocy Lwa I Halickiego. Te różnice w sojuszach ruskich dodatkowo zaogniały spory wewnętrzne na Mazowszu. W 1285 r., wykorzystując bunt części małopolskiego możnowładztwa, podjął zbrojną próbę opanowania dzielnicy senioralnej, która zakończyła się porażką w bitwie pod Bogucicami.

Po śmierci Leszka Czarnego w 1288 r. ambicje Konrada doprowadziły do krwawej wojny domowej z rodzonym bratem. Mimo, że Konrad był starszy, możnowładztwo krakowskie odrzuciło jego kandydaturę na rzecz Bolesława II. Rywalizacja ta trwała wiele lat, a obie strony angażowały do walki sojuszników zewnętrznych, co doprowadziło do dużych zniszczeń na Mazowszu i w Małopolsce.

Ze związku małżeńskiego Konrada z Jadwigą, urodziła się tylko jedna córka Anna, która została wydana za mąż za Przemysława księcia raciborskiego. Książę nie doczekał się męskiego potomka, co miało kluczowe znaczenie dla przyszłości jego dzielnicy. Zmarł 23 czerwca 1294 r. w Czerwińsku. Został pochowany w kościele opactwa kanoników regularnych – dzisiejszej bazylice Zwiastowania NMP. Zaś cała dzielnica czerska została przejęta przez brata Bolesława II, co doprowadziło do ponownego zjednoczenia większości ziem mazowieckich pod jednym berłem.

 

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt i księżnych mazowieckich, Kraków 2019, s. 50-54.
B. Włodarski, Konrad II, [w:] PSB, T. XIII, s. 587-588.

Grafika:

Portret Konrada II Mazowieckiego w kościele Świętej Trójcy w Błoniu.
Fot. Mathiasrex (Maciej Szczepańczyk) / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0.
Grafika wykadrowana, rozjaśniona, udostępniana na tej samej licencji.