Janusz III

Janusz III – ur. 1502 r., zm. 1526 r. Był młodszym synem Konrada II Rudego i Anny Radziwiłłówny.

Od śmierci ojca rządy regencyjne w imieniu Janusza oraz jego brata sprawowała księżna Anna. Po zakończeniu konfliktu z matką w 1518 r., książęta przejęli władzę niedzielną w księstwie. Trwały one do śmierci Stanisława w 1524 r. Wówczas Janusz objął władzę w ziemiach czerskiej, liwskiej, warszawskiej, nurskiej, łomżyńskiej, ciechanowskiej, różańskiej, zakroczymskiej, wyszogrodzkiej i wiskiej.

W okresie swoich rządów prowadził samodzielną politykę, wydając dokumenty i postanowienia. Podejmował decyzje w sprawach karnych, w sposób szczególny po rozruchach w Warszawie. Przeciw władzom wystąpiło wówczas pospólstwo. Janusz przyznał im częściowo rację, wydając kompromisowy wyrok. Przyczynił się do ograniczenia nadużyć władz miejskich w Starej Warszawie poprzez wprowadzenie reprezentacji pospólstwa i  obowiązek składania sprawozdań. Później uregulował handel i zasady przeprwadzania transakcji. W 1525 r. wydał dekret zakazujący wyznawania luteranizmu. Za jego czasów sprawnie funkcjonowała kancelaria książęca. Wspomagał również kolegiacką pw. św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

Janusz III w początku roku 1526 r. poważnie się rozchorował. Zmarł 10 marca 1526 r. w zamku książęcym w Warszawie. Wkrótce po jego śmierci pojawiły się podejrzenia o otrucie go i jego brata, tak naprawdę nie są znane prawdziwe przyczyny śmierci obu braci.

Spoczął w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie 25 sierpnia 1526 r. Datę tę uznaje się za koniec istnienia Księstwa Mazowieckiego, które zostało włączone do Korony przez króla Zygmunta I.

 

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt mazowieckich, Kraków 2019, s.
336-343.B. Sobol, Janusz III, [w:] PSB, T. X, s. 583.

Grafika:

Vossberg Friedrich August (wyd.), Siegel des mittelalters von Polen, Lithauen, Schlesien, Pommern und Preussen ein Beitrag zur Förderung…, Berlin 1854.
Domena publiczna.