Janusz II

Janusz II – ur. 1454/1455 r., zm. 1495 r. Był synem Bolesława IV i Barbary, córki Aleksandra, księcia kijowskiego.

Po podziale dokonanym w 1471 r. przypadły mu ziemia ciechanowska, różańska i łomżyńska. Podział ten nie był jednak trwały, po objęciu godności biskupiej swoje dobra przekazał Januszowi brat Kazimierz III. W 1480 r. objął również Płońsk oraz Sochocin z miejscowościami należącymi do tzw. klucza sochockiego. Janusz II współpracował ściśle z Bolesławem V, jednak był znacznie bardziej gospodarny niż jego brat. Z tego powodu wkrótce objął w posiadanie także należące do Bolesława powiaty błoński i tarczyński.

W maju 1488 r. Janusz II został następcą zmarłego Bolesława V w jego władztwie. Wkrótce potwierdził przywileje i prawa ziemi warszawskiej. W lato tego samego roku władzę w tej ziemi objął jego brat Konrad III, co było wynikiem ostatecznego podziału pomiędzy książętami. Konrad III otrzymał wówczas ziemie warszawską i nurską, natomiast Janusz II ziemię wyszogrodzką. Od tego czasu w księstwie władzę sprawowali książęta. Konrad III władał w ziemi czerskiej, liwskiej, warszawskiej, nurskiej i zakroczymskiej, natomiast Janusz II w płockiej, zawkrzeńskiej, wiskiej, ciechanowskiej, wyszogrodzkiej, łomżyńskiej i różańskiej.

Janusz dbał o rozwój swoich ziem, rozwijał handel, budował kuźnie, młyny wodne, tartaki. Rozwijał rozbudowę cechów i rzemiosła. Wydał m.in. przywilej dla cechu szewskiego w Mławie w 1491 r., wcześniej zezwolił na utworzenie cechu kuśnierskiego w Ciechanowie, później kowalskiego i innych rzemiosł. Za czasów Janusza II rozwijał się handel z Gdańskiem, z którego pozyskiwał bardzo duże dochody. Handlował ponadto miodem i rybami. Dzięki temu możliwe stało dobre funkcjonowanie dworu, a także poprawiła się jakość prowadzonej polityki wewnętrznej i zewnętrznej księstwa. W czasie jego panowania rozwinęła się także kancelaria książęca, co usprawniało zarządzanie.

Janusz II poprzez swoją politykę cieszył się dużym szacunkiem. Mimo, że nie miał najlepszych relacji z Kazimierzem Jagiellończykiem, starał się utrzymywać pokojowe relacje z sąsiadami. Łagodził zatargi graniczne z zakonem krzyżackim, organizując zjazdy graniczne i ustalając na nich zasady współpracy, ze szczególnym uwzględnieniem handlu.

Janusz II zmarł nagle w Różanie 16 lutego 1495 r. Został pochowany jako ostatni z Piastów w katedrze płockiej, w nekropolii książąt Mazowsza.

 

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt mazowieckich, Kraków 2019, s. 312-319.

Grafika:

K. Stronczyński, Pomniki książęce Piastów lenników dawnej Polski w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach, zebrane i objaśnione, Piotrków 1888.