Bolesław IV

Bolesław IV – ur. ok. 1420 r., zm. 1454. Był synem Bolesława Januszowica i Anny, córki Fiodora księcia ratneńskiego.

Po wczesnej śmierci ojca, opiekę nad Bolesławem sprawował Janusz I. Bolesław w wyniku wymarcia pozostałych książąt mazowieckich stał się obok swojej siostry, jedynym spadkobiercą Janusza I. Gdy objął rządy nie miał jeszcze lat sprawnych, dlatego w jego imieniu władzę sprawowała jego matka Anna.

Władztwo Bolesława składało się z ziemi czerskiej, warszawskiej, ciechanowskiej, łomżyńskiej, zakroczymskiej, wyszogrodzkiej, liwskiej, nurskiej i różańskiej. Posiadał też w dzierżawie ziemię wiską, którą w 1436 przekazał Włodzisławowi I.

W 1430 r. złożył hołd lenny Władysławowi Jagielle. Niedługo potem zapisał matce ziemię warszawską z Warszawą. W 1435 r. uregulował z Michałem Bolesławem, synem księcia Zygmunta Kiejstutowicza kwestię posagu swojej siostry, która wyszła za mąż rok wcześniej. Był to pierwszy sukces polityczny księcia w kontekście trwających wówczas konfliktów. W 1438 r. na zjeździe w Błoniu zawarł porozumienie z Siemowitem V i Włodzisławe I na rzecz obrony praw Mazowsza.

Działał na rzecz osadzenia na Litwie Kazimierza Jagiellończyka. W niedługim czasie, przejściowo zajął ziemię drohicką i suraską. Wywołało to sprzeciw Litwinów i konflikt między Władysławem III i Kazimierzem. Wkrótce doszło do ich wejścia na Podlasie, co wywołało szybką mobilizację na Mazowszu Bolesława IV. Ze względu na sytuację polityczną, zaangażowanie Władysława w wojnę z Turcją i załatwianiem spraw ślubu Włodzisława I, osamotniony Bolesław został zmuszony oddać Podlasie Litwinom, co potwierdzono na zjeździe w Piotrkowie w 1444 r. Mazowsze utraciło wówczas powiat węgrowski. Po śmierci Władysława III Bolesław stał się kandydatem do objęcia tronu polskiego, jednak ostatecznie koronę przyjął Kazimierz Jagiellończyk.

Bolesław IV kontynuował politykę Janusza I, lokując i potwierdzając prawa miast i miejscowości na Mazowszu, m.in. Liwa, Kamieńca, Nowogrodu, Nura czy Zambrowa. Dbał też o rozwój Warszawy. Rozwinął też prawodawstwo mazowieckie, wydając statuty i przywileje ziemskie szlachcie. Książę posiadał bardzo sprawnie działającą kancelarię, która umożliwiła mu sprawną realizację zamierzeń. Nie udało mu się natomiast odzyskać Mazowsza Północno-Wschodniego, należącego wówczas do Litwy, co spowodowało zatarg z królem polskim.

Bolesław I był mężem Barbary, córki Aleksandrza Włodzimierzowica, księcia kijowskiego. Małżeństwo zaowocowało licznym potomstwem, ośmiorgiem synów i dwójką córek. Czworo z synów i córka zmarło w wieku niemowlęcym. Wieku dorosłego dożyli Konrad III, Kazimierz III, Bolesław V i Janusz II oraz córka Anna.

Bolesław IV zmarł 10 września 1454 r. w Opinogórze pod Ciechanowem. Został pochowany w kościele św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

 

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt mazowieckich, Kraków 2019, s. 248-254.

Grafika:

Domena publiczna – https://commons.wikimedia.org/. Źródło: Kodeks Świetosławów.