Bolesław II

Bolesław II – ur. 1260/61 r., zm. 1313 r. Był młodszym synem Siemowita I oraz ruskiej księżniczki Perejasławy. Jego wczesne dzieciństwo zostało naznaczone tragicznym najazdem Litwinów i Prusów na Jazdów w 1262 r., w którym zginął jego ojciec. Podczas gdy jego brat Konrad II trafił do niewoli, młody Bolesław pozostał na Mazowszu z matką oraz Bolesławem Pobożnym, którzy sprawowali rządy regencyjne i opiekę nad nim.

Rządy objął w drugiej połowie lat 70. XIII w. Około 1279 r. bracia dokonali ostatecznego podziału ojcowizny, w wyniku którego Bolesławowi II przypadła północno-zachodnia część Mazowsza ze stolicą w Płocku. Bolesław II był jednym z najaktywniejszych pretendentów do tronu krakowskiego, co stało się zarzewiem długotrwałej wojny domowej z bratem Konradem II. Po śmierci Leszka Czarnego w 1288 r. kandydatura Bolesława II zyskała poparcie możnych krakowskich, co doprowadziło do krwawych starć między braćmi i ich sojusznikami.

W polityce zagranicznej początkowo opierał się na sojuszu z pogańską Litwą, przypieczętowanym w 1279 r. małżeństwem z Gaudemundą Zofią, córką wielkiego księcia Trojdena. Związek ten zapewnił jego ziemiom wieloletni pokój od niszczycielskich najazdów litewskich.

Po śmierci pierwszej żony związał się z obozem czeskim, poślubiając w 1291 r. Kunegundę, siostrę Wacława II i córkę Przemysła II Ottokara. Mimo początkowej współpracy z Czechami, w późniejszym okresie wspierał dążenia zjednoczeniowe Władysława Łokietka. W 1300 r. został jednak zmuszony do złożenia hołdu lennego Wacławowi II jako królowi Polski.

Po bezpotomnej śmierci Konrada II w 1294 r., Bolesław II przejął jego dzielnicę czerską, doprowadzając do ponownego zjednoczenia niemal całego Mazowsza pod jednym berłem. Miał duże zasługi dla rozwoju regionu. To on prawdopodobnie lokował Warszawę i przyczynił się do jej rozwoju gospodarczego jako ośrodka miejskiego. Dokonał też nowej lokacji Płocka. Przebudował układ ulic, przenosząc ośrodek miejski w bardziej dogodne miejsce i fundując cenne zabytki piśmiennictwa, jak np. Graduał Bolesława płockiego. Nadawał przywileje kupcom krakowskim, sandomierskim i toruńskim, dbając o bezpieczeństwo szlaków handlowych.

Z obu małżeństw miał kilkoro dzieci. Z Gaudemundą Zofią synów Siemowita II i Trojdena I oraz córkę nieznanego imienia, zaś z Kunegundą Przemyślidówną córkę Eufrozynę oraz syna Wacława. Małżeństwo to zakończyło się separacją w 1302 r.

Przed śmiercią podzielił Mazowsze między trzech synów na dzielnice: rawską, czersko-warszawską i płocką. Bolesław II zmarł 24 kwietnia 1313 r. w Wyszogrodzie. Został pochowany w katedrze płockiej. Jan Długosz charakteryzował go jako władcę „bardzo surowego, ale rozsądnego i sprawiedliwego”.

Bibliografia:

O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt i księżnych mazowieckich, Kraków 2019, s. 55-61.
B. Horodyski, Bolesław II, [w:] PSB, t. II, s. 267.

Grafika:

Domena publiczna – https://commons.wikimedia.org/