Bolesław I
Opublikowano:
Bolesław I – ur. ok. 1209/1210 r. – zm. 1248 r. Był pierworodnym synem Konrada I Mazowieckiego oraz Agafii, księżniczki wywodzącej się z Rusi. Imię otrzymał po swoim pradziadku, Bolesławie Krzywoustym. Edukacją młodego księcia zajmowali się wszechstronnie wykształceni nauczyciele i opiekunowie, których w ówczesnych źródłach określano mianem pedagogus lub nutritor. W życie polityczne wdrażano go od najmłodszych lat, czego potwierdzeniem jest jego rola świadka na dokumentach wystawionych przez ojca w latach 1218 i 1220.
Początki samodzielnej działalności politycznej Bolesława wiążą się z Małopolską. W 1229 r. ojciec przekazał mu część dzielnicy sandomierskiej, a od 1230 r. Bolesław oficjalnie posługiwał się już tytułem księcia sandomierskiego. Rządy te trwały jednak krótko, gdyż były bezpośrednio uzależnione od przebiegu walk Konrada o tron w Krakowie. Na mocy ugody zawartej z księżną Grzymisławą w 1232 r., Konrad musiał zwrócić Sandomierz, co ostatecznie zamknęło małopolski etap rządów jego najstarszego syna.
Utrata Sandomierza doprowadziła do nowego podziału Mazowsza między synów Konrada, który dokonał się w latach 1233–1234. Bolesław objął wówczas panowanie nad północną częścią Mazowsza z głównym ośrodkiem w Płocku, a także nad terenami leżącymi na północ od linii wyznaczonej przez rzeki Wisłę, Bug i Narew (włączając w to Wiznę). Około 1236 r. ojciec w pełni uznał niezależność synów w ich własnych dzielnicach. W przeciwieństwie do swojego młodszego brata Kazimierza I, Bolesław do końca pozostawał lojalnym sojusznikiem ojca, wspierając go militarnie i politycznie aż do śmierci Konrada w 1247 r.
Jako władca dzielnicy płockiej, Bolesław musiał stawiać czoła najazdom Prusów oraz Jaćwingów. W celu wzmocnienia obrony granic wzniósł m.in. gród w Wyszogrodzie. W polityce zagranicznej dbał o poprawne relacje z zakonem krzyżackim oraz utrzymywał bliskie, przyjazne stosunki z książętami ruskimi (halicko-wołyńskimi). Regularnie brał udział w wyprawach ojca na teren Małopolski – walczył m.in. w przegranej bitwie pod Suchodołem w 1243 r. Był również protektorem Kościoła, czego dowodem jest wystawiony w 1246 r. przywilej dla klasztoru kanoników regularnych w Czerwińsku.
Bolesław I był żonaty dwukrotnie. Pierwszą żoną od ok. 1232 r. była Gertruda, córka Henryka Pobożnego. Małżeństwo to miało przypieczętować sojusz Mazowsza z potężną wówczas linią śląskich Piastów. Gertruda zmarła bezdzietnie w 1244 r. Drugą od przełomu 1244/1245 r. była Anastazja, córka księcia bełskiego Aleksandra Wsiewołodowicza. Ten związek z kolei odzwierciedlał bliskie kontakty Bolesława z kręgiem ruskim, a Anastazja po śmierci męża pozostawała pod opieką swoich krewnych z Halicza.
Bolesław I zmarł 5 grudnia 1248 r. i został pochowany w katedrze płockiej, tradycyjnej nekropolii Piastów mazowieckich. Ponieważ odszedł bezpotomnie, jego ziemie zostały podzielone między rodzeństwo: północne Mazowsze (dzielnicę płocką) przejął jego młodszy brat Siemowit I, natomiast ziemia dobrzyńska przypadła drugiemu bratu – Kazimierzowi I, księciu kujawskiemu.
Bibliografia:
O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
J. Grabowski, Poczet książąt i księżnych mazowieckich, Kraków 2019, s. 34-37.
Z. Kozłowska-Budkowa, Bolesław (1208-1248), [w:] PSB, T. II, s. 263-264.
Grafika:
