„Pejzaż wsi i życie codzienne jej mieszkańców …”

W dniach od 30.08.2012 r. do 05.01.2013 r. czynna była wystawa czasowa, pt.   „Pejzaż wsi i życie codzienne jej mieszkańców w malarstwie polskim przełomu XIX i XX wieku”  w budynku ekspozycyjnym Muzeum przy ul. Warszawskiej 61 w Ciechanowie

LEKCJE MUZEALNE :
1. 
Nowy bohater epoki pozytywizmu wyłaniający się w sztuce znanych malarzy polskich przełomu XIX  i XX  wieku.
2.  Świat bez upiększeń  – codzienne życie w malarstwie pozytywistów polskich.
3. Cechy malarstwa pozytywistycznego w obrazach malarzy polskich przełomu XIX i XX wieku.
4. Historia jednego obrazu:  „Za chlebem” Wojciech Piechowski;  „Rugi pruskie” Wojciech Kossak
5. Pejzaż wsi i życie codzienne jej mieszkańców w malarstwie polskim przełomu XIX i XX w.

Na wystawie  prezentowane  były obrazy malarzy reprezentantów okresu pozytywizmu. Ten kierunek w Polsce rozpoczyna się po klęsce powstania styczniowego czyli po roku 1863 i trwa przez około 30 lat  zazębiając się z malarstwem młodopolskim, modernistycznym. Samo słowo pozytywny oznaczało w XIX wieku  realny i symbolizowało ideologię epoki.  W malarstwie tego okresu dominuje więc realizm i naturalizm. Charakterystyczne dla tego okresu jest jak najwierniejsze odzwierciedleni rzeczywistości. Artyści podejmowali  tematy zwyczajne, prozaiczne  – do tej pory „ nie malarskie”, zaczęli poszukiwać więc tematów do swoich obrazów w plenerze, pokazywać piękno rodzimego krajobrazu wsi i życia toczącego się na niej.  Wielu z nich kształci swój warsztat malarski w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, po czym też doskonalą się w pracowniach znanych malarzy Paryża, Wiednia, Rzymu.  Należy też pamiętać, że w sztuce tej epoki w tym samym czasie wyłonił się nowy kierunek impresjonizm. Samo słowo impresjonizm wywodzi się z francuskiego wyrażenia  impression – oznaczającego wrażenie.   Nurt bywa też nazywany realizmem optycznym, ponieważ jego przedstawicieli interesuje doświadczenie wzrokowe, jakie odczuwa człowiek obserwujący  ruchomy, oświetlony obiekt.
Malarzy malujących więc w plenerze interesuje gra światła, zmieniających się barw pod jego wpływem ,  ruch i oddanie nastroju chwili. Obrazy są bardzo fotograficzne i nastrojowe, wprowadzają odbiorcę w niesamowity czas minionej epoki. Przykładem jest malarstwo Adama Ciemniewskiego, którego obrazy tworzą w naszych zbiorach pokaźną już kolekcję. Na wystawie prezentujemy trzy z nich : „Pierwsze jagnię” z 1893 r.,  „Żniwa” z 1897 r. i „Krowy” z 1900 r.
Obejrzeć można byłopłótna : Władysława Maleckiego – konesera nastrojowych krajobrazów, Tadeusza Popiela, batalisty i autora scen rodzajowych, Wojciecha Kossaka -„Rugi pruskie” z 1909 r.,Włodzimierza Tetmajera ożenionego z chłopką , zamieszkałego we wsi podkrakowskiej -  Bronowice i obrazującego toczące się na niej życie,  przykładem jest  „Procesja w Bronowicach” z 1900 roku,  „Zagroda wiejska”, ok.1900 r., „Piastowi goście”. Wincentego Wodzinowskiego , który inspirowany rodzimym folklorem portretował radosne, rumiane twarze wiejskich dziewcząt i silnych pełnych wigoru  młodzieńców czy chłopów  wiejskich,  „ Młodzieniec z dziewczyną” , „Swaty” z 1892 r. ,  „Pokusa”.  Na uwagę zasługuje obraz „Za chlebem” z 1890 r. Wojciecha Piechowskiego, malarza  urodzonego na Mazowszu w Nosarzewie Borowym pod Mławą . Obraz nawiązujący do biedy i ubóstwa tamtych lat, konieczności wędrówki za chlebem „ na saksy”.   Obraz „ Niedziela”  z 1901 r. Antoniego Piotrowskiego odzwierciedla postulaty pozytywizmu :  pracy u podstaw , walkę z analfabetyzmem chłopów na wsi, zbliżenie się wszystkich grup społecznych dla wspólnej sprawy narodowowyzwoleńczej.  Mały obraz Józefa Chełmońskiego „Pijany chłop” malowany w 1878 roku  pozostawia na odbiorcy też wrażenie smutku. Chełmoński znany jako malarz nastrojowych, melancholijnych  pejzaży pokazuje coś innego ale również rzeczywistego z  życia .
Ostatnia sala ekspozycji to młodsze pokolenie, reprezentanci epoki Młodej Polski,  moderniści,  synowie znanych malarzy : Wojciecha Kossaka  -  syn Jerzy  Kossak – jego obraz  „Krakowskie wesele” z 1930 r. i „Polowanie” z 1938r.  Jacka Malczewskiego -  syn Rafał Malczewski  -  obraz „Pogodne życie”  z 1927 r. – oddający nastrojowy krajobraz góralskiej wsi. Niepowtarzalna kompozycja , pełna nowatorskiej, uproszczonej formy i bogatej treści , stonowanej,  jesiennej kolorystyki . Kolejni artyści to:  Stefan Filipkiewicz i przepiękny, bogaty  w kolorystyce jego obraz „ Pejzaż tatrzański” z 1928 r., Stanisław Czajkowski  autor banalnych scen  z podwórka wiejskiego,  obraz „Bociany” z 1908 r., oni dwaj byli jednymi z uczniów  Jana Stanisławskiego, którego motto brzmiało „malujcie ,panowie polską wieś bo może za kilka lat jej nie będzie” .

Prezentowane na wystawie obrazy pochodziły ze zbiorów :
Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie
Muzeum Mazowieckiego w Płocku
Muzeum Narodowego w Warszawie
Muzeum Okręgowego w Toruniu
Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie
Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie

Komisarz wystawy Elżbieta Długołęcka

Informujemy, że w sprzedaży dostępny jest KATALOG WYSTAWY w cenie 15 zł sztuka.  Zawiera on część reprodukcji obrazów wszystkich malarzy eksponowanych na wystawie.  Pozycja dostępna w budynku ekspozycyjnym przy ul. Warszawskiej 61 w Ciechanowie oraz w sprzedaży wysyłkowej.

Głównym sponsorem wystawy jest PZU SA